Ομιλία Λ. Βίγκα στα εγκαίνια των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων στην Αθήνα
Αισθάνομαι ιδιαίτερα συγκινημένος και ιδιαίτερα προνομιούχος καλωσορίζοντας όλους εσάς, κάτω από την επιβλητική σκιά της Ακρόπολης, που ενέπνευσε και συνεχίζει να εμπνέει τον κοινό μας πολιτισμό, στα εγκαίνια της έκθεσης των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων της Πόλης.
Η έκθεση που ανοίγει σήμερα τις πόρτες της στο κοινό αποτελεί ένα φόρο τιμής της Ομογένειας της Πόλης στους προγόνους μας αρχιτέκτονες και καλφάδες που συνέβαλαν ώστε να αποκτήσει η Πόλη μας τον κοσμοπολίτικο και επιβλητικό ύφος που την χαρακτηρίζει ακόμα σήμερα. Όπως και σε άλλους τομείς των επιστημών, των γραμμάτων και τεχνών, έτσι και στην αρχιτεκτονική οι Ρωμιοί αποτέλεσαν μια από τις γέφυρες που συνέδεσαν το κέντρο της Αυτοκρατορίας με τις νεωτεριστικές τάσεις της δυτικής Ευρώπης. Οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες σημάδεψαν το χώρο ζωής της Πόλης παντρεύοντας τολμηρά νέους ρυθμούς και τρόπους της δυτικής αρχιτεκτονικής με στοιχεία από το Βυζάντιο και την αρχαία Ελλάδα.
Με τον τρόπο αυτό, οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες συνέβαλαν τα μέγιστα στο να αποκτήσει η Πόλη το στίγμα της Belle Époque, που χαρακτήρισε στο γύρισμα του 20ουαιώνα τις δυτικότροπες συνοικίες της. Πρόκειται για έναν πολιτισμό και έναν κοσμοπολίτικο τρόπο ζωής που αρχίζει να ενδιαφέρει και να μελετάται όλο και περισσότερο από τους ιστορικούς σήμερα. Ελπίζουμε το υλικό που συγκεντρώσαμε, με τη βοήθεια εξεχόντων συνεργατών, να συμβάλει σε αυτήν την τάση και να δώσει εναύσματα για περαιτέρω μελέτη.
Δε θα επεκταθώ περισσότερο στο περιεχόμενο της έκθεσης για το οποίο θα βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα. Θα ήθελα όμως να τονίσω ένα άλλο στοιχείο της. Η έκθεση αυτή – η οποία είναι το αποτέλεσμα της επίπονης εργασίας μιας ομάδας που δεν παρέλαβε έτοιμο υλικό αλλά το παρήγαγε – είναι η πρώτη τόσο μεγάλων διαστάσεων που οργανώθηκε από εμάς τους Ρωμιούς. Όπως κάποιοι από εσάς γνωρίζεται, σήμερα, η μικρή πλέον αριθμητικά κοινότητά μας δίνει μάχη αξιοπρέπειας, επιβίωσης της ταυτότητας και του πολιτισμού της, δεν επαναπαύεται στις ευεργετικές οικονομικοπολιτικές εξελίξεις αλλά κάνει αυτοκριτική, κατανοεί τις ευαισθησίες του παρελθόντος, συνεργάζεται, συντονίζεται και έχει οράματα.
Όπως είπε, σε μια πρόσφατη ομιλία του ο Οικουμενικός Πατριάρχης, το καθήκον μας είναι να συνεχίσουμε, με όσες δυνάμεις έχουμε, να δημιουργούμε πολιτισμό· τον ευρύ, ανοιχτών οριζόντων, κοσμοπολίτικο πολιτισμό στον οποίον και στο παρελθόν η κοινότητά μας συνέβαλε. Σε αυτό το δρόμο, ένα σημαντικό βήμα αποτελεί η αναγνώριση και αξιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μιας κληρονομιάς που δεν ανήκει μόνο στη μικρή μας πια αριθμητικά κοινότητα, αλλά βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών. Ελπίζουμε η έκθεση αυτή και οι άλλες προσπάθειές μας, με το ύφος και το χαρακτήρα τους, να δώσουν έναυσμα και πάλι στην επικοινωνία των πολιτισμών στον ευρύ χώρο μεταξύ Βαλκανίων και Μικράς Ασίας του οποίου η Πόλη μας υπήρξε για τόσους αιώνες το επίκεντρο. Το όραμά μας είναι να επαναπατρίσουμε την ελπίδα, μέσα στην μικρή αυτή κοινότητα, αλλά και μέσα στον ευρύτερο κύκλο των ανθρώπων που ενδιαφέρονται γι αυτήν και εμπνέονται από αυτήν, μέσα στην τουρκική και την ελληνική κοινωνία και τον υπόλοιπο κόσμο: μεταξύ των πραγματικών και των νοερών συμπολιτών μας, των τόσων πολλών που έχουν αυτό-πολιτογραφηθεί Πολίτες. Γιατί η Πόλη έχει αυτό το χάρισμα: να γοητεύει, να εμπνέει και να κρατά κοντά της τους ανθρώπους.
Για όλα αυτά χρειαζόμαστε την ηθική και πνευματική σας συμπαράσταση και συνεργασία, διότι αυτός ο ιστορικός παράγοντας που λέγεται Ρωμιοσύνη της Πόλης πρέπει να επιβιώσει και να φωτίζει. Ελπίζουμε λοιπόν η έκθεση αυτή να αποτελέσει εφαλτήριο και πρόκληση για έμπνευση για όσους πιστεύουν – και πολλοί πιστεύουν – στο μέλλον της Ρωμαίικης Κοινότητας στο χώρο που ζει εδώ και 2.000 χρόνια.
Το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών είναι ο πέμπτος σταθμός της έκθεσης μας, που πραγματοποιήθηκε με την πρωτοβουλία του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου και την συνεργασία του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας Ισταμπούλ 2010.
Στις 22 Οκτωβρίου ξεκινήσαμε την έκθεση στη Σχολή Καλών Τεχνών της Πόλης, από όπου αποφοίτησαν οι περισσότεροι ομογενείς αρχιτέκτονες στα τέλη του 19ουκαι το πρώτο ήμισυ του 20ουαιώνα. Η έκθεση συνέχισε στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Ελληνικού Προξενείου, στο Πανεπιστήμιο Bahçeşehir, στη Θεσσαλονίκη με την συνεργασία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Μακεδονίας-Θράκης και ελπίζουμε να ανταποκριθούμε στις άλλες προσκλήσεις που έχουμε από τη Ρώμη, την Άγκυρα και άλλες πόλεις.
Οφείλουμε ένα θερμό ευχαριστώ στον Υπουργό Κ. Πεταλωτή, Το ΤΕΕ, το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών, τους εκπροσώπους του Οργανισμού Istanbul 2010, τα μέλη της τουρκικής πρεσβείας, το Ίδρυμα Λάτση, η βοήθεια του οποίου υπήρξε καθοριστική για την πραγματοποίηση της έκθεσης, και τους χιλιάδες εν Ελλάδι συμπολίτες μας, Ίμβριους και Τενέδιους που μας ενισχύουν και μας στηρίζουν με την αγάπη και την αφοσίωσή τους.
Εύχομαι η έκθεση αυτή να συμβάλλει στην εξέλιξη των σχέσεων των δύο λαών, να κάνει να γνωρίσουν οι νέοι Αθηναίοι καλύτερα την Κοινότητά μας, να δώσει έμπνευση στους επιστήμονες να μελετήσουν και να εμπλουτίσουν την βάση που καλοπροαίρετα δημιουργήσαμε.
Σας Ευχαριστώ