3Ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΔΙΚ

Γράφει ο Αντώνης Παριζιάνος

Στην ιστορική και μυροβόλο γη της Καππαδοκίας στις 2 Νοεμβρίου 2013 Σάββατο διοργανώθηκε συνέδριο για την Καραμανλήδικη γλώσσα και τον Καραμανλήδικο τύπο. Το συνέδριο οργανώθηκε με πρωτοβουλία της ερευνήτριας κ. Ευαγγελίας Μπαλτά, από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Ελλάδος και τον κ. Mehmet ÖLMEZ από το Ίδρυμα Ερευνών Τουρκικών Γλωσσών. 

Η κ. Μπαλτά έχει αφιερώσει τη ζωή της στην κυριολεξία στην έρευνα για τα Καραμανλήδικα και πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο της στην Αγγλική γλώσσα με τον τίτλο: «MISCELLANEOUS STUDIES ON THE KARAMANLIDIKA LITERARY TRADITION» (Πολυποίκιλες μελέτες σχετικά με την παράδοση της Καραμανλήδικης λογοτεχνίας).  Tο Ίδρυμα Ιστορίας Τουρκίας (TÜRK TARİH KURUMU) με την ευκαιρία του εορτασμού των 90 ετών από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας βράβευσε επιφανείς ιστορικούς από όλο τον κόσμο και εξέδωσε ειδικό έντυπο και αφίσες για την τιμητική διάκριση. Μεταξύ των βραβευθέντων συγκαταλεγόταν και η κ. Μπαλτά. Την εκφράζουμε θερμά συγχαρητήρια.

Το πρώτο συνέδριο για τα Καραμανλήδικα διοργανώθηκε στην Κύπρο, το δεύτερο εδώ στην Πόλη μας  στο Πολυτεχνείο ΓΙΛΔΙΖ και το τρίτο τώρα στον τόπο όπου έζησαν οι Καραμανλήδες στην κωμόπολη UÇHİSAR, από όπου και κατάγεται ο κ. Mehmet Ölmez και ήταν πρωτοστάτης στη διοργάνωση αυτή. Η κ. Μπαλτά στην εισαγωγική της ομιλία τόνισε ότι είναι ιδιαίτερα ευτυχής καθότι διοργανώνεται στην Καππαδοκία,  όπου μέχρι προ 90 ετών έζησαν οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι, οι οποίοι μιλούσαν τουρκικά και οι οποίοι εγκατέλειψαν τον τόπο τους με την ανταλλαγή των πληθυσμών. 

Οι ομιλητές και τα θέματα που παρουσίασαν έχουν ως εξής:

- κ. Ευαγγελία Αχλάδη – «Ο αείμνηστος π. Μελέτιος Σακκουλίδης και η συλλογή του σε Καραμανλήδικα». 

- GÜLEN GÖKTÜRK – «Μια ματιά στη ζωή των διαμαρτυρομένων χριστιανών στην Ανατολή, ξεκινώντας από τις επιστολές αναγνωστών που εστάλησαν στην εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ  μεταξύ των ετών  1889 – 1890.

- MERYEM ORAKÇI – «Μια Καραμανλήδικη εφημερίδα: ΤΕΡΑΚΚΗ». 

- AYÇA BAYDAR – Η Εφημερίδα  «ANADOLU DA ORTODOKSLUK SEDASI». Η εφημερίδα αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και  κυκλοφόρησε 16 τεύχη, μεταξύ 22 Ιουλίου 1922 – 21 Φεβρουαρίου 1923  και παρουσιάστηκε από ιστορικούς ως απόδειξη της στήριξης των Καραμανλήδων  στον Παπά – Ευθύμη και χρησιμοποιήθηκε χωρίς να εξεταστεί η αξιοπιστία της, όπως ανάφερε και η ερευνήτρια.  

- AYTEK SONER ALPAN – «Μουκαδδερατημηζά Χακίμ ολαλίμ». Διαβάζοντας στις σελίδες της εφημερίδας «Μουχατζήρ Σεδασί» την πολιτική προσφύγων. 

- JOHANN STRAUSS – «Θρησκευτικές ορολογίες στα Καραμανλήδικα, πηγές και προέλευση». 

- MATTHIAS KAPPLER – «Γραμματική της Τουρκικής Γλώσσης (1730) του Κανέλλου ΣΠΑΝΟΥ και η σπουδαιότητά της στην έρευνα των Καραμανλήδικων».

- OXANA EFROSINIA TRANDAFYLOVA-LOUKA – Μια γλωσσική προσέγγιση των Καραμανλήδικων και της γλώσσας των Γκαγκαούζων, οι οποίοι των 19ο αιώνα διάβαζαν Καραμανλήδικα βιβλία, π.χ. αποστήθιζαν θρησκευτικά ποίηματα όπως: «Η Θυσία του Αβραάμ». 

- ΣΤΕΛΙΟΣ ΕΡΑΚΛΕΟΥΣ – «Αγγελιοφόρος Τζοτζουκλάρ ιτζούν». Παιδική εφημερίδα με πολλές διαλεκτικές εναλλαγές για τα Καραμανλήδικα. 

- LAURENT MIGNON – “A Challenge to Turkish Literary Historiography?”. (Μια πρόκληση στην Τουρκική λογοτεχνική ιστοριογραφία;). 

- SEHNAZ ŞİŞMANOĞLU- ŞİMŞEK – «Αντανακλάσεις στην παραγωγική Καραμανλήδικη λογοτεχνία από την εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ». 

- ΣΤΑΥΡΟΣ ΑΝΕΣΤΙΔΗΣ – «Χαρακτήρες (τύποι) πρώιμοι Καραμανλήδων στην Ελληνική και Τουρκική λογοτεχνία: Δημητρίου Βυζάντιου ΒΑΒΥΛΩΝΙΑ (1836) και Mahmut Yesari -Bir Namus Meselesi. Ο κ. Ανεστίδης είναι συμπολίτης μας και είναι Διευθυντής του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών στην Αθήνα, το οποίο διαθέτει μια αξιόλογη συλλογή σε Καραμανλήδικα βιβλία και ασχολείται ιδιαιτέρως με την έρευνά των. 

- AYLIN DE TAPIA – «Από το -La Porteuse de Pain(1884)- στο – Εκμεκδζί Χατούν (1885)- Μετάφραση ή προσαρμογή ενός   Γαλλικού μυθιστορήματος για καραμανλήδες αναγνώστες;». 

Μετά από κάθε παρουσίαση ακολουθούσε συζήτηση. Το συνέδριο ήταν άκρως ενδιαφέρον και το πλέον ευχάριστο είναι ότι σήμερα σε πανεπιστημιακό επίπεδο ερευνάται ή Καραμανλήδικη γλώσσα και λογοτεχνία. Επίσης ερευνώνται και τα αίτια για τα οποία αυτοί οι άνθρωποι ομιλούσαν Τουρκικά και έγραφαν ελληνικά, δηλαδή ποια ήταν η καταγωγή τους; Υπάρχουν ορισμένες θεωρίες, οι οποίες ακόμη δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Έχουμε γνωρίσει στην Πόλη πολλούς Καραμανλήδες, με ορισμένους από αυτούς συγγενέψαμε και το βέβαιο είναι ότι οι Καραμανλήδες είχαν δυνατή εθνική συνείδηση, ήταν θρησκευόμενοι και δημιουργικοί. Εκτοπίστηκαν, εγκατέλειψαν τις εστίες τους βίαια και γεύτηκαν τη στυφή γεύση  της ανταλλαγής, αρχίζοντας όπου πήγαν εκ του μηδενός. 

Σήμερα υπάρχουν αρκετές βιβλιοθήκες δημόσιες και ιδιωτικές οι οποίες διαθέτουν αξιόλογες συλλογές Καραμανλήδικων βιβλίων. 

Οφείλονται θερμά συγχαρητήρια  στους ερευνητές – ιστορικούς  κ. Ευαγγελία Μπαλτά και κ. Μεχμέτ ΟΛΜΕΖ, οι οποίοι κατέβαλαν  μεγάλες προσπάθειες για τη διοργάνωση του συνεδρίου. Τους εκφράζουμε συγχαρητήρια και καλή δύναμη στη συνέχιση των ερευνών τους στο δύσκολο αντικείμενο που επέλεξαν. 

Παραθέτουμε ένα τετράστιχο από τη συλλογή 25 Καραμανλήδικων ποιημάτων (1924-1926) «Μουχαδζήρναμε», η οποία διανεμήθηκε στους συμμετέχοντες σε ανατύπωση, με απόδοση των ποιημάτων στην σύγχρονη τουρκική γραφή :  

Που κιούν κιδ γιάριν κιέλ Bugün Git Yarın Gel

Τζιρκίν μουχατζήρ καδινίν ναμεσί Çirkin Muhacır Kadının Namesi

Καρισί κιοζέλ ολάν κιορίρ ισινί Karısı gözel olan görir işini

Όλμαγιαν δελπεδέρ σικάρ δισινί Olmayan derbeder sıkar dişini

Γιονάν μεμουρλαρί πιλούρ ισινί Yunan memurları bilür işini

Τζιρκινέ διρλέρ (έλα αύριον). Çirkine derler  ela avrion.