"Αρκούδα"- "Πρόταση σε γάμο" από την ομάδα Θεατρική Απόπειρα

Γράφει ο Σεβ. Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Ἀθανάσιος

Ὁ Γιάννης Κοντακίδης μᾶς ξάφνιασε πάλι μὲ τὸν ἀπὸ ἐπιστήμονες ἀπαρτιζόμενο θεατρικό του ὅμιλο, γνωστὸ ἀπὸ τὸν Don Camillo, ἀνεβάζοντας τὴν 14. 1. δύο μονόπρακτα τοῦ μεγάλου Ἄ. Τσέχωφ στὸ Μορφωτικὸ Σύνδεσμο Μόδα ὑπὸ τὴν αἰγίδα του, καθὼς καὶ τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος, τοὺς ὁποίους καὶ εὐχαριστοῦμε.
Θὰ μποροῦσε δὲ ἴσως νὰ κάμει κανεὶς μερικὲς παρατηρήσεις, πάνω στὰ μονόπρακτα "Ἀρκοῦδα" καὶ "Πρόταση σὲ γάμο", οἱ ὁποῖες σχετίζονται μὲ τὸν συγγραφέα, καὶ μετὰ νὰ στραφεῖ στοὺς ἑρμηνευτές τους.
Βέβαια ποιός θὰ κρίνει τὸν Τσέχωφ; Πάντως ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ διερωτιώταν κανείς, τί σχέση ἔχουν τὰ δυὸ αὐτὰ κομμάτια; Καὶ ὅμως: Βαθειά, ὅταν προσέξει τὴ δομική τους διάρθρωση ποὺ διακατέχεται ἀπὸ τὴν θέση – ἀντίθεση καὶ σύνθεση, ἔστω κι’ ἂν αὐτὴ ἐπέρχεται κάπως ἀπότομα.
Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι σχεδὸν ὅλοι οἱ δημιουργοί, δὲν μένουν ἀμέτοχοι στὶς κοινωνικο-πολιτικὲς καὶ ἄλλες συνθῆκες καὶ καταστάσεις τῆς ἐποχῆς τους. Ἔτσι καὶ ὁ Τσέχωφ ἐμφανίζεται ὡς πραγματιστής, ἀλλὰ ὄχι καὶ ἀχρωμάτιστος, χτυπώντας ὁρισμένες ἀτασθαλίες τῆς ἐποχῆς του καὶ διερμηνεύοντας διαχρονικά, αἰώνια χαρακτηριστικὰ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας. Πράττει δὲ αὐτό, μὲ ὅλο τὸν βίαιο ἐνθουσιασμὸ ποὺ χαρακτηρίζει ἐν πολλοῖς ἀνθρώπους τῆς φυλῆς του (slavisches Blut). Εἶναι μάλιστα καὶ σύντομος, πρᾶγμα ποὺ προέρχεται βέβαια καὶ ἀπὸ τὴ φύση τῶν μονοπράκτων.
Ὅμως φαίνεται κάπως καὶ νὰ κουράζει μὲ τὸ "τράβηγμα" μερικῶν ἐριστικοῦ χαρακτῆρος καὶ ἀσφαλῶς ὄχι εὐχάριστων περιστατικῶν, ποὺ "κινδυνεύουν" νὰ καταλάβουν ὁλόκληρο τὸ ἔργο -ἐκτὸς ἂν ἦταν τοῦτο ἀναγκαῖο καὶ πρόθεσή του- ὅπως τοῦ χρέους, τῶν αἰωνίων κτηματικῶν διαφορῶν καὶ τῶν περί, ὡς μὴ ὤφελε, "σκυλολογίας" (πρβλ. καὶ τὸ "ἡ κυρία μὲ τὸ σκυλάκι"), μετὰ δὲ φέρνει μὲ μιὰ μονοκονδυλιὰ τὴν "κάθαρση"!
Ὅσον δὲ γιὰ τοὺς ἑρμηνευτές, ἂς τοὺς πάρουμε μὲ τὴ σειρά:
Τὴν "εὐειδῆ" Ἕλενα Πάνου (Πόποβα), ποὺ στὴ σκηνὴ ἀπὸ κοντὰ φαινόταν μεγαλύτερη, καὶ μὲ τὰ σπινθηροβόλα μάτια της τρέλανε τὸν Ἀνέστη, ἐνῶ τὸ ψηλό της μέτωπο συνεπρόδιδε τὴν ἠπειρώτική της καταγωγή, καὶ μὲ τὴ φιγούρα της, ἡ ὁποία πλαισιωνόταν ἀπὸ τὸ ἀραχνοΰφαντο μαῦρο ροῦχο, θύμιζε κάπως ἀλλοχρωματικὰ τὶς Καρυάτιδες ἤ, ἐπιτραπείτω, τὴν Ἑκάτη, καὶ μαρτυροῦσε μιὰ "ἐκρηκτικὴ σεμνότητα" στὸ λόγο καὶ τὶς κινήσεις.
Ὁ Πασχάλης Παμποράκης (Λουκᾶς) μὲ ὅλα τὰ χαρακτηριστικά, ἂν καὶ Ἠπειρώτης κι’ αὐτός, τοῦ πιστοῦ yes-man ὑπηρέτη, ποὺ δούλευε ἀγόγγυστα σὰν κάτεργος τῆς τότε ἀριστοκρατίας καὶ ὄχι μόνον.
Ὁ Ἀνέστης Βασιλακέρης (Σμηρνώφ, Λομώφ), κορυφαία μορφὴ τῶν ἔργων, ἕνας τύπος ὁ ὁποῖος παρουσίαζε τρομερὲς κόντρες καὶ ἔμοιαζε μὲ τὸ μνημειακό του παράστημα, μὲ τὴ φουρτουνιασμένη θάλασσα ποὺ κατέληγε ἤρεμα στὸν εὔδιο λιμένα, ποὺ εἶχε μέσα στὰ σωθικά του μιὰ συγκινητικὴ καὶ γλυκαντικὴ τρυφερότητα, ἀλλὰ καὶ τὸ ὀλέθριο πάθος τῆς καταστροφῆς, τὸ ὁποῖο ξεκοίλιαζε μ’ ἕναν ἄκρατο καὶ ἀνεξέλεγκτο ἐνθουσιασμό, ποὺ δὲν λογάριαζε τίποτε, ἔστω κι’ ἂν μετὰ βούλιαζε σὰν τοὺς ἀκροβάτες στὰ συνθετικὰ πούπουλα, ἐκπλήσσοντας τοὺς πάντες.
Ἡ Τάνια Δεμιρτζόγλου (Νατάλια Στεπάνοβα), ἡ ἐγγόνα τῆς Βασίλισσας, μὲ τὴν ἀριστοκρατική της μεγαλοπρέπεια καὶ τὴ γοητευτικὴ ἐμφάνιση, πού, ἐνισχυμένη ἀπὸ τὶς μπαλετικές της καταβολές, οἱ ὁποῖες καλλιεργοῦσαν τὴ φίνα της κορμοστασιά, ἐκπροσωποῦσε ἀτόφια τὴν ἀρχοντιὰ τῶν κυρῶν τῆς Ἑπταλόφου καὶ ἔκρυβε μέσα της, ὅπως καὶ ἡ Ἕλενα, μιὰ θηλυκὴ τρυφερότητα ἀλλὰ κι’ ἕνα πληθωρικὸ καὶ ἀπόλυτο brio, ποὺ ἐκδηλωνόταν ὅταν καὶ ὅπως ἔπρεπε.
Καὶ τέλος, ὁ γεροδεμένος "βετερᾶνος" Γιάννης Παΐσιος (Τσιμπουκώφ), ὁ ὁποῖος ἐντυπωσίαζε μὲ τὸν ἀκραιφνῆ ἀνδρισμὸ καὶ τὴν σταθερότητά του, σύμμορφη πρὸς τὸ παράστημα καὶ τὴ στάση του, ἰδιάιτερα στὰ πόδια, θυμίζοντας τὸν μεγάλο ἀοιδὸ Mustafa Sağyaşar, ποὺ ἔδιδε γρήγορες καὶ ἀποφασιστικὲς λύσεις, σὰν τὸ μαχαίρι καὶ ἔσωζε τὴν κατάσταση ἀπὸ τὰ ἀδιέξοδα.
Ὅλα ἐτοῦτα ἔδιδαν στὸν θεατὴ τὴν ἐντύπωση μιᾶς "θεατρικῆς ζωγραφικῆς" ποὺ δουλεύει μὲ μορφολογικὲς καὶ χρωματικὲς ἀντιθέσεις ἐξπρεσιονιστικῆς χροιᾶς (expresionistische Kontrastmalerei), ἡ ὁποία καθιστοῦσε σχεδὸν περιττὴ μιὰ πλουσιότερη σκηνογραφία.
Θερμὰ συγχαρητήρια στὸ σεμνὸ καὶ ἀπέριττο σκηνοθέτη Γ. Κοντακίδη τῆς "Θεατρικῆς Ἀπόπειρας", μὲ τὴν παράκληση καὶ τὶς εὐχὲς νὰ μᾶς χαροποιεῖ καὶ μὲ ἄλλα τοιούτου χαρακτήρα δῶρα.
 

Ένας ακόμα θεατρόφιλος μας διηγείται για την παράσταση

 Ο Άντον Τσέχωφ είναι Ρώσος συγγραφέας πολλών διηγημάτων και θεατρικών  έργων. Συμπτωματικά σήμερα που γράφουμε το παρόν, δηλ. στις 17 Ιανουαρίου 1860 γεννήθηκε στην  πόλη Ταγκανρόγκ της Νότιας Ρωσίας. Ο Τσέχωφ θεωρείται από τις πιο σημαντικές μορφές της παγκόσμιας δραματουργίας και άσκησε μεγάλη επίδραση στη θεατρική λογοτεχνία του 20ου αιώνα. Στα έργα του οι ήρωες του είναι κυρίως άνθρωποι της ανώτερης τάξης, που ζουν μέσα στην πνιγερή ατμόσφαιρα της ρώσικης επαρχίας. Στην πόλη μας έχουν παιχτεί πολλά έργα του από διάφορους ομίλους θεατρικούς αλλά και από το Κρατικό Θέατρο. «Ο Θείος Βάνιας», «Βυσσινόκηπος» κ.ά. είναι από τα έργα του που κόσμησαν τις σκηνές των θεατρικών αιθουσών στην Πόλη μας.
 Το θεατρόφιλο ομογενειακό κοινό της Πόλης μας, είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει δύο μονόπρακτα έργα του Τσέχωφ την «Αρκούδα» και «Την πρόταση σε γάμο», από την ομάδα «Θεατρική Απόπειρα» σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κοντακίδη.  Η ομάδα, όπως αναφέρει ο σκηνοθέτης στο πρόγραμμα, δημιουργήθηκε στο τέλος του προπερασμένου χειμώνα με μόνο κριτήριο την αποδοχή της θέσης ότι ερασιτέχνης είναι ένας «εραστής» της τέχνης……
 Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας, το κοινό που μας παρακολουθεί και όλοι μαζί να βοηθήσουμε να δημιουργηθούν άλλα κριτήρια για την ποιότητα στη ζωή μας.
 Το πρώτο έργο η «Αρκούδα»  περιγράφει το γαλήνιο πένθος μιας χήρας, της Πόποβα (Έλενα Πάνου), το οποίο έρχεται να ταράξει βίαια ένα χρέος του μακαρίτη προς τον αριστοκράτη γείτονα Σμηρνώφ (Ανέστη Βασιλακέρτη). Ο γείτονας έρχεται σε μορφή «αρκούδας» βίαιος, απότομος και απειλητικός, όμως η γυναικεία καλλονή τον μαλακώνει και φθάνει στο σημείο από αρκούδα να γίνεται αρνάκι. Ο καλός και πιστός υπηρέτης Λουκάς (Πασχάλης Παμποράκης) και ο κηπουρός (Γιάννης Παϊσιος) συμπλήρωναν την εικόνα του έργου.
 Το δεύτερο έργο «Πρόταση σε γάμο» αρχίζει με τις πιο ποιητικές εκφράσεις του υποψήφιου  γαμπρού Λομώφ (Ανέστης Βασιλακέρτης), συνεχίζει με τον ενθουσιασμό του πατέρα της νύφης Τσιμπουκώφ (Γιάννη Παϊσιο) που βρήκε καλό γαμπρό και  τελειώνει με έναν τρικούβερτο καβγά της νύφης Ναταλίας Στεπάνοβα (Τάνιας Δεμιρτζόγλου).
 Τα έργα κύλησαν άνετα, ευχάριστα, κάποτε με γέλιο και κάποτε με θυμό, οι ηθοποιοί προσπάθησαν να δείξουν τον καλύτερο τους εαυτό και το κατόρθωσαν. Σε ορισμένα σημεία ξεπέρασαν και τον ερασιτεχνισμό. Ήταν άνετοι στη σκηνή και απόδωσαν το ρόλο τους όπως πρέπει χωρίς υπερβολές.
 Η ψυχή του ομίλου και της παράστασης ήταν ο σκηνοθέτης Γιάννης Κοντακίδης, ο οποίος είναι και ο ιδρυτής και εμπνευστής όλης αυτής της δραστηριότητας. ‘Ένα σκηνοθέτη μετά από την παράσταση ενός εκ των έργων του Τσέχωφ, τον ρώτησαν τις εντυπώσεις του και απάντησε: «Όταν παίζουν οι συνάδελφοι παίζω μαζί τους. Πιστεύω ακράδαντα ότι την παράσταση την κάνει ο ηθοποιός. Το μεγαλείο στον Τσέχωφ είναι  ο συνδυασμός της λογικής και του αισθήματος. Η απλή καθημερινότητα που παίρνει τη θέση των μεγάλων πράξεων. Και όλα αυτά τα βατά πράγματα ο Τσέχωφ τα αποδίδει με ποίηση. Κατανοεί τους ήρωές του, δεν τους κριτικάρει. Τον Τσέχωφ δεν τον διηγείσαι τον νιώθεις».
 Συγχαίρουμε όλους τους ηθοποιούς για την άριστη εμφάνισή τους και ιδιαίτερα το φίλο Γιάννη Κοντακίδη, ο οποίος κρατά το πηδάλιο και οδηγεί την ομάδα στα ορθά μονοπάτια της θεατρικής τέχνης.
 Η πρώτη παράσταση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Συνδέσμου Μοδιού της Χαλκηδόνας και η δεύτερη στην αίθουσα του Μορφωτικού και Καλλιτεχνικού Συνδέσμου ΦερίκιοΙ (ΕΡ.Θ.Ο.).
 Στη δεύτερη παράσταση το υπό την προεδρεία του κ. Νικολάου Καλαμάρη Διοικ. Συμβούλιο διοργάνωσε και την τελετή κοψίματος της Πρωτοχρονιάτικης πίτας, την οποία ευλόγησε και έκοψε ο Σεβ. Μητροπολίτης Δέρκων κ. Απόστολος, ο οποίος απηύθυνε ευχές για ένα έτος καρποφόρο και υγιεινό και συγχάρηκε όλους για τις προσπάθειές τους και για το έργο που προσφέρουν.
 Ακολούθησε πλουσιότατο κυλικείο.
 Ευχόμαστε η νέα χρονιά να είναι γόνιμη για όλους και να παρακολουθήσουμε και άλλες παρόμοιες παραστάσεις στις κοινοτικές θεατρικές μας αίθουσες.