«Οι λέξεις που ταξιδεύουν» - Ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα Εrasmus+ από την Μεγάλη Σχολή

 “Travelling words”, δηλαδή « Λέξεις  που ταξιδεύουν» είναι ο τίτλος  του εκπαιδευτικού προγράμματος στο οποίο συμμετέχει η Μεγάλη του Γένους Σχολή στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών προγραμμάτων Εrasmus .  Το συγκεκριμένο  είναι το πρώτο ευρωπαϊκό πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχει ομογενειακό σχολείο και ένα από τα πρώτα τρία προγράμματα , τα οποία ανέλαβε ομογενειακός φορέας εν γένει. Η Μεγάλη του Γένους Σχολή υπήρξε επιπλέον και ο εμπνευστής του συγκεκριμένου προγράμματος, το οποίο υλοποιείται με την συνεργασία τριών ακόμη σχολείων από τρεις χώρες.

Τι είναι τo Erasmus

Το  Erasmus     είναι ένα ευρύτερο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του οποίου γενικός στόχος είναι να φέρει σε επαφή μαθητές και εκπαιδευτικούς από διαφορετικές χώρες και να καλλιεργήσει την γνωριμία μεταξύ των μαθητών και των εκπαιδευτικών, την αλληλοκατανόηση  και την μεταξύ τους συνεργασία.  Μέσω των επισκέψεων στις άλλες χώρες, αλλά και των διάφορων δραστηριοτήτων και εργασιών που γίνονται κατά την διάρκεια του προγράμματος, οι συμμετέχοντες βρίσκουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη γλώσσα, την κουλτούρα και τον πολιτισμό των υπολοίπων χωρών του προγράμματος  και να αναπτύξουν δεσμούς φιλίας και συνεργασίας με συμμαθητές και συναδέλφους από άλλες χώρες.

Το πρόγραμμά "Travelling Words"   - Γενική κατεύθυνση και στόχος

Το "Travelling Words" (Λέξεις που ταξιδεύουν) πραγματεύεται γλωσσικά δάνεια και αντιδάνεια. Πρόκειται για ένα δίχρονο πρόγραμμα (2014-2016) κατά το οποίο κάθε σχολείο θα επισκεφτεί τα υπόλοιπα τρία σχολεία που αντιπροσωπεύουν κάθε χώρα και θα φιλοξενήσει όλα τα σχολεία στην χώρα του. Συγχρόνως, στα μεσοδιαστήματα και καθ’ όλη την διάρκεια του, μαθητές και καθηγητές των τεσσάρων σχολείων συνεργάζονται για την πραγματοποίηση των επιμέρους στόχων και δράσεων του προγράμματος, όπως αυτοί έχουν τεθεί ήδη από στο εγκεκριμένο φάκελο της αίτησης. Η συνεργασία γίνεται κυρίως με την χρήση των νέων τεχνολογιών, του διαδικτύου, και περιλαμβάνει δράσεις όπως η δημιουργική γραφή, χρήση από κοινού διαδικτυακών προγραμμάτων, δραματοποίηση κειμένων, έρευνα και παρουσίαση θεμάτων που αναδεικνύουν την κοινή κληρονομία των χωρών που συμμετέχουν και γενικά θεμάτων που προωθούν τους στόχους των Erasmus . Οι μαθητές συμμετέχουν λοιπόν σε κοινά με τις άλλες χώρες πρότζεκτ αλλά αναλαμβάνουν και πρότζεκτ που  γίνονται μόνο από το σχολείο τους. H δημιουργία ενός θεματικού λεξικού με λέξεις κοινές  στις γλώσσες όλων των χωρών που συμμετέχουν είναι ο τελικός στόχος του προγράμματος μας. 

Το πρόγραμμά έχει γενικό προϋπολογισμό περί τα 85.000 Ευρώ, τα οποία μοιράζονται τα 4 σχολεία, καθένα από τα οποία ελέγχεται από την δική του εθνική επιτροπή. Στο πρόγραμμα εμπλέκονται επισήμως ο διευθυντής του Σχολείου, στην περίπτωσή μας η κ. Βιβή Λαιμοπούλου, και ο συντονιστής, που για την Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι η κ. Κάτια Καγιάντελεν-Ζώτου. Αρκετοί καθηγητές ακόμα συμμετέχουν στο πρόγραμμα, ενώ κατά καιρούς έχουν συμμετάσχει πολλοί μαθητές, από όλες σχεδόν τις τάξεις του σχολείου.

Πώς ξεκίνησε το πρόγραμμα

Το Μάρτιο του 2014 το 3ο Γυμνάσιο Καλαμαριάς επισκέφτηκε τη Μεγάλη του Γένους Σχολή με συνοδεία διευθυντών, καθηγητών και μεγάλο αριθμό μαθητών. Κατά τη συνάντηση αυτή προτείναμε στον τότε  Λυκειάρχη του 3ου Γυμνάσιο Καλαμαριάς, Κωνσταντινοπολίτη στην καταγωγή, κ. Βλάσιο Φάτσιο να συνεργαστούμε στο πρόγραμμα Erasmus . Η πρόταση μας έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και καρποφόρησε μετά από επικοινωνία και συνεργασία με την κ. Έλλη Χατζοπούλου, καθηγήτρια Γερμανικών και γενική συντονίστρια σήμερα του προγράμματος. Βρέθηκαν οι υπόλοιποι συνεργάτες και τελικά διαμορφώθηκε μια πρόταση, η οποία στάλθηκε στους αρμόδιους για το πρόγραμμα Erasmus  εθνικούς φορείς των τεσσάρων χωρών, οι οποίες και έκαναν από κοινού την αίτηση (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Τουρκία). Η αίτησή μας έγινε αποδεκτή στις 30 Σεπτεμβρίου 2014 και αμέσως μετά ξεκινήσαμε την δουλειά.

Τα σχολεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα είναι τα: 

· 3ο Γυμνάσιο Καλαμαριάς, Θεσσαλονίκη, Ελλάδα.

· OU "Otec Paissi", Σιλίστρα, Βουλγαρία

· Scuola gimnaziala Alexandru Ioan Cuza, Ρουμανία. 

· Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία

Τα σχολεία του προγράμματος ανήκουν σε διαφορετικές χώρες, διαφορετικές κουλτούρες και διαφορετικές κοινωνίες:  Από την Ελλάδα έχουμε ένα μεγάλο κλασικό κρατικό σχολείο γενικής εκπαίδευσης από την  Θεσσαλονίκη , από την Βουλγαρία ένα μικρό επαρχιακό σχολείο, στο βορειότερο άκρο της χώρας,  σε ένα χωριό στην περιφέρεια της Σιλίστρας,  με την πλειοψηφία των μαθητών του να ανήκουν στην κοινότητα των Ρομά, να είναι τουρκόφωνοι και μουσουλμάνοι. Το σχολείο της Ρουμανίας είναι στο Ντοροχόι, μία μικρή πόλη κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία και την Μολδαβία, σε μια από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας. Τέλος το σχολείο από την Τουρκία είναι η Μεγάλη του Γένους Σχολή, με τις γνωστές ιδιαιτερότητες ενός μειονοτικού, ελληνορθόδοξου σχολείου.

Συγχρόνως όμως μεταξύ των σχολείων μας υπάρχουν και ομοιότητες, διαφορετικές με το καθένα από αυτά, που όμως συνολικά δημιουργούν μία ιδιότυπη συνάφεια στο πλαίσιο μιας κοινής βαλκανικής παράδοσης.

Βρισκόμαστε πλέον στο δεύτερο μισό του προγράμματος και ως τώρα έχουν πραγματοποιηθεί πολλές δράσεις, ενώ άλλες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ενδεικτικά αναφέρουμε: 

· Δημιουργήσαμε  την ιστοσελίδα του προγράμματος 

(https://sites.google.com/site/travellingwords14/home )

· Κάναμε διαγωνισμό για το λογότυπο του προγράμματος

· Βγάλαμε δύο ηλεκτρονικά περιοδικά μετά από τις δύο πρώτες διεθνείς συναντήσεις και ετοιμάζουμε το τρίτο

· Δουλεύουμε,  παρουσιάζουμε πειραματικές μεθόδους διδασκαλίας, τις οποίες στην  συνέχεια δοκιμάζουμε και κρίνουμε. Οι παρουσιάσεις καταγράφονται και ανεβαίνουν  στην σελίδα μας, δημιουργώντας ένα χρήσιμο σχετικό αρχείο.

· Χρησιμοποιούμε διαδραστικά εργαλεία απο το διαδίκτυο. Χρησιμοποιώντας την εφαρμογή pbworks οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να συνεργαστούν με συμμαθητές από τα άλλα σχολεία σε ένα project συνεργατικής δημιουργικής γραφής (collaborative writing), βρήκαν λέξεις, φράσεις κοινές ή συγγενικές σε όλες τις γλώσσες του προγράμματος και έφτιαξαν διαλόγους και κείμενα. Επίσης με βάση αυτών των διαλόγων / κειμένων δημιούργησαν ηλεκτρονικά πόστερ και κόμικς.

Τέλος πραγματοποιήσαμε ήδη τις τρεις πρώτες διεθνείς συναντήσεις του προγράμματος. Η πρώτη έγινε στην Θεσσαλονίκη από 2 εώς 7 Δεκεμβρίου 2014, όπου και πραγματοποιήθηκε η γνωριμία των σχολείων μας και των συντονιστών από κοντά.  Η δεύτερη έγινε στην Σιλίστρα της Βουλγαρίας από 16 έως 20  Απριλίου 2015 και η τρίτη στο Ντοροχόι της Ρουμανίας από 4 έως 10 Οκτωβρίου 2015.

Οι συναντήσεις αυτές περιλαμβάνουν 5 ημέρες επισήμου προγράμματος από τις οποίες οι δύο είναι αφιερωμένες σε δράσεις και εργαστήρια εντός του σχολικού πλαισίου, οι άλλες δύο σε περιηγήσεις, ξεναγήσεις και γνωριμία με τον τόπο που φιλοξενεί τα υπόλοιπα σχολεία και κατά την τελευταία γίνεται ένα «παιχνίδι πόλης» τα δημοφιλή  City Games, όπου οι ομάδες ανακαλύπτουν και μαθαίνουν μαζί την πόλη που τους φιλοξενεί. 

Η εμπειρία μαθητών και καθηγητών από την έως τώρα πορεία του προγράμματος είναι πλούσια και αποδοτική. Υπάρχουν βεβαίως ακόμα μία σειρά δράσεις που πρέπει να ολοκληρωθούν, απομένει να οργανωθεί και να πραγματοποιηθεί η τέταρτη και καταληκτική συνάντηση του προγράμματος που προγραμματίζεται για τον Απρίλιο στην Κωνσταντινούπολη, ενώ τέλος σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία σύνταξης του Λεξικού μας.

To Traveling Words είναι ένα πρόγραμμα ενδιαφέρον και χρήσιμο, τόσο από παιδαγωγική όσο και από κοινωνιολογική άποψη, και μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλα παρόμοια προγράμματα. Είμαστε έτοιμοι να μοιραστούμε την τεχνογνωσία και την εμπειρία μας, αλλά και ένα πιθανό επόμενο πρόγραμμα Erasmus .