Τα εγκαίνια της έκθεσης των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων στη Χίο

Ξεκίνησε η έκθεση "Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης την περίοδο του εκδυτικισμού" στον όγδοο κατά σειρά προορισμό της, τη Χίο όπου θα διαρκέσει έως τα τέλη Οκτωβρίου. Η έκθεση εγκαινιάστηκε το Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου, από τους διοργανωτές με πλήθος κόσμου να παρευρίσκεται στην εκδήλωση κατά την οποία οι διοργανωτές και επιμελητές της έκθεσης αφού μίλησαν για το περιεχόμενο της και τους Ρωμιούς αρχιτέκτονες της εποχής, ξενάγησαν το κοινό που έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Μάλιστα, μεταξύ των παρευρισκόμενων βρέθηκαν και πολλοί Τούρκοι παραθεριστές στο νησί. Την εκδήλωση τίμησαν, επίσης, ο Αντιπεριφερειάρχης Βορείου Αιγαίου κ. Κώστας Γανιάρης καθώς και εκπρόσωπος του Μητροπολίτη Χίου.

Την εκδήλωση άνοιξε η προϊσταμένη της 3ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Όλγα Βάσση καλωσορίζοντας την έκθεση στο χώρο των λουτρών του Κάστρου της Χίου ο οποίος μετά την αποκατάστασή του, άνοιξε και πάλι τις πύλες του μόλις τον περασμένο μήνα στους επισκέπτες.

Έπειτα το λόγο πήρε η πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων κ. Άννα Φίκαρη ευχόμενη η έκθεση να προσφέρει μια ανάσα αισιοδοξίας και να δώσει αφορμή για δημιουργία και έμπνευση μέσα στις δύσκολες αυτές στιγμές που περνά η χώρα.

Αμέσως μετά, στο βήμα ανέβηκε ο κ. Λάκης Βίγκας, εμπνευστής του προγράμματος της έκθεσης ο οποίος εξέφρασε τη συγκίνηση του που η έκθεση μπόρεσε να πραγματοποιηθεί στο νησί των προγόνων του, τη Χίο, από όπου καταγόταν ο επίσης αρχιτέκτονας πατέρας του και ανέφερε πως «η έκθεση αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής της ομογένειας στους αρχιτέκτονες και καλφάδες που συνέβαλαν ώστε να αποκτήσει η Πόλη το κοσμοπολιτικό και επιβλητικό ύφος που τη χαρακτηρίζει και σήμερα». Συνεχίζοντας, κάνοντας μνεία στους στενούς ιστορικούς δεσμούς που συνδέουν τη Πόλη με τη Χίο ευχήθηκε η έκθεση να βοηθήσει με τον τρόπο της στην επαναπροσέγγιση της κοινής ιστορίας και των κοινών παραδόσεων. Ολοκληρώνοντας, ευχαρίστησε όλους όσους βοήθησαν στην υλοποίηση της έκθεσης στη Χίο και εξήρε τον χώρο των λουτρών ο οποίος ανέδειξε την έκθεση ευχόμενος στους παρευρισκόμενους οι καταστροφές που προκλήθηκαν στις πρόσφατες πυρκαγιές στο νησί να αποκατασταθούν σύντομα.

Η εκδήλωση συνεχίστηκε με τις ομιλίες του Δρ. Hasan Kuruyazıcı και του Δρ. Σάββα Τσιλένη για το περιεχόμενο της έκθεσης. Ο επιμελητής Δρ. Hasan Kuruyazıcı μίλησε για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η ομάδα προετοιμασίας της έκθεσης καθώς δεν παρέλαβε έτοιμο υλικό αλλά το παρήγαγε καθώς και στη λογική πάνω στην οποία στηρίχθηκε η παρουσιάση του υλικού. Ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές της έκθεσης για την αφοσίωση τους από την αρχή της προσπάθειας το 2009 έως σήμερα αλλά και το ενδιαφέρον που έδειξαν στη συνέχεια και ιδιαίτερα στο να παρουσιαστεί η έκθεση σε διαφορετικές περιοχές στην Τουρκία και την Ελλάδα.

Στη διάλεξη του ο Δρ. Σάββας Τσιλένης αναφέρθηκε στο ιστορικό πλαίσιο της περιόδου που παρουσιάζεται στην έκθεση υπογραμμίζοντας ότι η έκθεση επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα όπως την εκπαιδευτική μόρφωση και επαγγελματική εμπειρία που είχαν για να ανταποκριθούν στις ανάγκες της εποχής οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες ή το πόσοι και ποιοι ήταν οι αρχιτέκτονες που έδρασαν στην πρωτεύουσα του οθωμανικού κράτους παρουσιάζοντας έτσι ένα μικρό κομμάτι του συνολικού τους έργου, το οποίο είναι καταδικασμένο, όπως τόνισε, να χαθεί στην ανωνυμία, διότι δεν σώζονται τα τεκμήρια ταύτισης κτισμάτων και δημιουργών. Συνεχίζοντας, σημείωσε επίσης ότι «οι ρωμιοί αρχιτέκτονες καλφάδες πάντοτε έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στη δημόσια εικόνα της πόλης αναλαμβάνοντας να φέρουν σε πέρας έργα-σταθμούς μουσουλμανικών μνημείων όπως τα τεμένη Νουροσμανιγιέ, Λαλελί τον 18ο και Γιλντίζ τον 19ο αιώνα. Οι Βασιλάκης και Γιάγκος εφένδης  Ιωαννίδης, πατέρας και υιός, όπως και Νικόλης  κάλφας Τζελέπης ανέλαβαν καθοριστικό ρόλο στην αυλή του Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ και στην διαμόρφωση διαφόρων κτηρίων του ανακτόρου Γιλντίζ και των αυτοκρατορικών ναυπηγείων ενώ προηγουμένως  ο Χατζηστεφανής Γαϊτανάκης συνέβαλε στην διαμόρφωση στρατώνων, όπως του Τάσκισλα.

Οι πάνω από τριακόσιοι πενήντα αρχιτέκτονες και καλφάδες ομογενείς αρχιτέκτονες που εντοπίστηκαν από αρχεία προέρχονταν από όλα τα μέρη της αυτοκρατορίας και του Ελληνικού Βασιλείου και σχεδίαζαν αλλά κυρίως  έκτιζαν κτήρια θρησκευτικά, σχολικά, εργασίας και κατοικίες για όλο τον κόσμο που ζούσε στην Πόλη ανεξάρτητα εθνότητας και θρησκεύματος» πρόσθεσε.

Στο τέλος ακολούθησε ξενάγηση του κοινού στην έκθεση και κέρασμα.

Η έκθεση πραγματοποιείται στη Χίο με τη στήριξη και τη συνεργασία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χίου, της 3η Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων καθώς και της Περιφερειακής Ενότητας Χίου και θα είναι ανοικτή καθημερινά 9:30-14:30 και 18:00-20:30.

Το πρόγραμμα που εμπνεύστηκε και ανέλαβε να υλοποιήσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου σε συνεργασία με τον Οργανισμό İstanbul 2010 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και με χορηγό το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, περιλαμβάνει, εκτός από την έκθεση, την έκδοση ενός βιβλίου-καταλόγου με επιστημονικά άρθρα δεκατριών Ελλήνων και Τούρκων ερευνητών και καθηγητών αναφορικά με τη συμβολή των Ρωμιών αρχιτεκτόνων στη διαμόρφωση του αστικού τοπίου της Κωνσταντινούπολης. Τα κείμενα του βιβλίου παρουσιάζονται σε τρεις γλώσσες, ελληνικά, τουρκικά και αγγλικά ενώ περιέχει πρόσφατες φωτογραφίες επιφανών κτιρίων καθώς και σχεδίων που υπάρχουν σε διάφορα αρχεία της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Γράφει η Μαρίνα Δρυμαλίτου